Các lệnh SSH cơ bản cho quản trị VPS Linux

Quản trị VPS Linux đòi hỏi khả năng sử dụng dòng lệnh SSH để tương tác với máy chủ. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn những lệnh SSH cơ bản nhất, giúp bạn dễ dàng quản lý VPS của mình một cách hiệu quả. Chúng ta sẽ tìm hiểu từ việc kết nối đến máy chủ, điều hướng hệ thống tập tin, quản lý quá trình, cũng như một số lệnh hữu ích khác thường được sử dụng trong quản trị hệ thống. Hiểu rõ các lệnh này là bước đầu tiên quan trọng để bạn trở thành một quản trị viên VPS thành thạo.

Các lệnh SSH cơ bản cho quản trị VPS Linux

Kết nối đến VPS

Để bắt đầu, bạn cần sử dụng lệnh `ssh` để kết nối đến VPS của mình. Cú pháp cơ bản như sau:

`ssh [tên người dùng]@[địa chỉ IP hoặc tên miền]`

Ví dụ: `ssh user@192.168.1.100` hoặc `ssh user@example.com`

– Thay `user` bằng tên người dùng của bạn trên VPS.
– Thay `192.168.1.100` hoặc `example.com` bằng địa chỉ IP hoặc tên miền của VPS.

Sau khi nhập lệnh, bạn sẽ được yêu cầu nhập mật khẩu. Nếu đã thiết lập khóa SSH, bạn sẽ được xác thực tự động.

Điều hướng hệ thống tập tin

Sau khi kết nối thành công, bạn sẽ ở trong thư mục home của người dùng. Để di chuyển giữa các thư mục, sử dụng các lệnh sau:

– `pwd`: Hiển thị thư mục hiện tại.
– `ls`: Liệt kê các tập tin và thư mục trong thư mục hiện tại. Bạn có thể sử dụng các tùy chọn như `ls -l` (liệt kê chi tiết) hoặc `ls -a` (liệt kê cả các tập tin ẩn).
– `cd [thư mục]`: Thay đổi thư mục. Ví dụ: `cd /var/www/html` sẽ chuyển đến thư mục `/var/www/html`.
– `cd ..`: Quay lại thư mục cha.
– `cd ~`: Quay lại thư mục home.
– `mkdir [tên thư mục]`: Tạo một thư mục mới.
– `rmdir [tên thư mục]`: Xóa một thư mục trống.
– `rm [tên tập tin]`: Xóa một tập tin. Sử dụng `rm -r [thư mục]` để xóa một thư mục và nội dung bên trong (cẩn thận khi sử dụng lệnh này).
– `cp [tập tin nguồn] [tập tin đích]`: Sao chép một tập tin.
– `mv [tập tin nguồn] [tập tin đích]`: Di chuyển hoặc đổi tên một tập tin.

Quản lý quá trình

Quản lý quá trình là một phần quan trọng trong việc bảo trì VPS. Bạn có thể sử dụng các lệnh sau:

– `ps aux`: Hiển thị tất cả các quá trình đang chạy.
– `top`: Hiển thị các quá trình đang chạy theo thời gian thực, cập nhật liên tục. Nhấn `q` để thoát.
– `kill [PID]`: Kết thúc một quá trình. Thay `[PID]` bằng ID của quá trình.
– `kill -9 [PID]`: Kết thúc một quá trình một cách mạnh mẽ (cẩn thận khi sử dụng).

Quản lý người dùng

– `useradd [tên người dùng]`: Tạo một người dùng mới.
– `passwd [tên người dùng]`: Đổi mật khẩu cho một người dùng.
– `sudo adduser [tên người dùng] [nhóm người dùng]`: Thêm người dùng vào nhóm.
– `deluser [tên người dùng]`: Xóa một người dùng.

Quản lý gói phần mềm (APT)

Nếu bạn sử dụng hệ thống quản lý gói APT (thường gặp trên Debian và Ubuntu), các lệnh sau sẽ rất hữu ích:

– `apt update`: Cập nhật danh sách gói phần mềm.
– `apt upgrade`: Nâng cấp các gói phần mềm đã cài đặt.
– `apt install [tên gói]`: Cài đặt một gói phần mềm.
– `apt remove [tên gói]`: Gỡ bỏ một gói phần mềm.
– `apt autoremove`: Gỡ bỏ các gói phần mềm không cần thiết.

Kiểm tra dung lượng đĩa

– `df -h`: Hiển thị dung lượng đĩa đã sử dụng và còn trống.

Kiểm tra tình trạng mạng

– `ifconfig`: Hiển thị thông tin về các giao diện mạng.
– `ip addr`: Hiển thị địa chỉ IP và thông tin mạng chi tiết hơn.
– `ping [địa chỉ IP hoặc tên miền]`: Kiểm tra kết nối mạng đến một máy chủ.

Sử dụng lệnh `sudo`

Lệnh `sudo` cho phép bạn thực thi các lệnh với quyền root. Bạn cần phải được cấp quyền sudo để sử dụng lệnh này.

Các lệnh khác

– `shutdown -h now`: Tắt máy chủ ngay lập tức.
– `reboot`: Khởi động lại máy chủ.
– `date`: Hiển thị ngày và giờ hiện tại.
– `whoami`: Hiển thị tên người dùng hiện tại.
– `history`: Hiển thị lịch sử các lệnh đã thực hiện.
– `man [lệnh]`: Hiển thị hướng dẫn sử dụng của một lệnh.

Ghi chú quan trọng

Khi thực hiện các lệnh liên quan đến việc xóa tập tin, thư mục hay người dùng, hãy chắc chắn rằng bạn hiểu rõ hậu quả của hành động của mình. Luôn sao lưu dữ liệu quan trọng trước khi thực hiện các thao tác này. Việc sử dụng `sudo` đòi hỏi sự thận trọng và trách nhiệm, chỉ sử dụng khi cần thiết. Sai sót trong việc sử dụng các lệnh này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống VPS của bạn.